lunes, 16 de octubre de 2017

Preservación dixital e bibliotecas



 
Seguindo a definición que aporta a Biblioteca de Cataluña podemos definir a preservación dixital como a aplicación de técnicas e métodos que permitan garantir que a información almacenada dixitalmente en calquera tipo de formato, programa, máquina ou sistema continúe sendo accesible no futuro. Cando se fala de preservación hai que facelo desde dous perspectivas: tanto da preservación de documentos analóxicos a través da súa dixitalización como da preservación dos materiais nados dixitalmente.
É a mediados da década de 1990 cando comezan a realizarse os primeiros pasos de dixitalización en bibliotecas, que xunto a explosión da información dixital que supuxo a aparición da www, provocou que as institucións comezaran a investigar técnicas de preservación dixital.

Como sinala Miquel Térmens, a principal diferenza entre a información dixital e a analóxica no que respecta á súa conservación é a súa fraxilidade, debido a que a dixital é fácilmente editable e a que o entorno informático é obsoleto rápidamente.
Son varias as estratexias que se poden poñer en práctica para asegurar unha adecuada e perdurable preservación. Adrián Macías recompila as seguintes:
- Migración: é unha das medidas máis utilizadas na actualidade. Consiste en importar os documentos a novos formatos cuxo uso estea vixente.
- Emulación: trátase da simulación do software orixinal que creou os documentos co fin de executalos sen necesidade de contar co programa orixinal. Existen poucas experiencias reais e require de coñecementos informáticos moi avanzados.
- Replicado ou copia de seguridade: adóitase aplicar para evitar a perda de información sensible ou relevante. Consiste na duplicación de datos almacenados ante perdas inesperadas.
- Arqueoloxía dixital: técnica especializada na recuperación de información con gran antigüedade, danada ou con perdas debido a malas prácticas no que se refire a conservación, almacenaxe ou pola obsolescencia dos sistemas ou formatos.

Tampouco nos debemos de esquecer dos metadatos. Consiste en crear datos vinculados á información para a correcta identificación e descripción dos documentos. A técnica que prioriza os metadatos é  unha das opcións máis importantes e na que as institucións se mostran máis interesadas.
A IFLA, principal organismo internacional que representa os intereses dos servizos bibliotecarios, respalda e promove estratexias de dixitalización, as cales contribúen á preservación de documentos orixinais ou soportes que se están deteriorando. Afirma que tódalas iniciativas de bibliotecas dixitais deben comprender plans para a preservación dixital.
Aproveitamos esta pequena conceptualización do significado da preservación dixital e a súa relación coas bibliotecas dixitais para citar algún dos proxectos máis importantes que se realizaron dende as institucións en materia de dixitalización das coleccións, cuns exemplos a nivel galego, español e europeo:

  • Galiciana: é a biblioteca dixital de Galicia, cuxo principal obxectivo é a dixitalización dos fondos bibliográficos máis relevantes para a nosa comunidade autónoma. Ademáis de fondos propios da Biblioteca de Galicia, nela pódense consultar recursos dixitalizados en institucións culturais tan importantes para Galicia como a Universidade de Santiago de Compostela, o Museo do Pobo Galego ou a Real Academia Galega, entre outros.
  • Hispana: portal de acceso á cultura dixital española que reúne as coleccións dixitais de arquivos, bibliotecas e museos españois. Entre as coleccións que Hispana colleita destacan os repositorios institucionais das universidades españolas, entre eles o RUC, o repositorio institucional da Universidade da Coruña. Inclúe un directorio dos proxectos de dixitalización que se están a facer en España.
  • Europeana: é a biblioteca dixital europea, que reúne contribucións das máis recoñecidas institucións culturais dos Estados membros da Unión Europea. Os seus fondos inclúen libros, películas, pinturas, periódicos, arquivos sonoros, mapas, manuscritos e outros arquivos. 

viernes, 6 de octubre de 2017

A presenza das bibliotecas na Wikipedia



Como sinala Concha Varela Orol no seu artigo Bibliotecas galegas: enredad@s co patrimonio?, crear contidos na rede implica traballar contidos non só nos espazos propios como a web, blogs, redes sociais, etc., senón que tamén implica saír a outros nodos de contidos para estar presentes con información de calidade. Cita como exemplo desto último as wikipedias, pola súa importancia como traballo colaborativo e uso na rede. Por iso, dedicamos este post a analizar a presenza das bibliotecas na Wikipedia, así como na súa equivalente en galego, Galipedia.
A Wikipedia é unha enciclopedia libre e editada de forma colaborativa creada en 2001. Unha das súas características principais é que os seus artigos foron redactados conxuntamente por voluntarios de todo o mundo e que calquera persoa previamente rexistrada pode editalos.
Isto orixinou moita controversia sobre a súa fiabilidade e precisión. No blog de Baratz precisamente sinalan ao respecto que por un lado están os que pensan que a información que se publica na plataforma non reúne os requisitos como para ser considerada unha fonte fiable pola falta de autoría, obxetividade… pero por outra banda están os que dan maior importancia a participación colectiva para a creación de contidos de calidade e a rápida actualización.
De feito, un estudo elaborado pola revista Nature mostrou que a Wikipedia pode ser tan confiable como a Enciclopedia Británica.

Centrándonos xa na presenza das bibliotecas nela, son moitas as bibliotecas universitarias que teñen o seu artigo na Wikipedia: Complutense de Madrid, Córdoba, Extremadura, Carlos III, Las Palmas, Zaragoza etc. A maioría delas seguen un mesmo esquema: historia, estrutura, colección e servizos, ademáis de incluir enlaces externos a outros recursos ou servizos delas. No que respecta á cidade de A Coruña, teñen presenza as Bibliotecas Municipais, a Biblioteca Provincial da Diputación de A Coruña ou a Biblioteca Pública de A Coruña Miguel González Garcés.
Pola súa parte, a Galipedia, creada en 2003, é o nome co que se coñece a Wikipedia en galego. Teñen tamén presenza nela as anteriomente citadas Biblioteca Provincial da Diputación de A Coruña e a Biblioteca Pública de A Coruña Miguel González Garcés. Inclúese tamén a Biblioteca da Universidade de Santiago de Compostela.
Para finalizar o post, anunciamos que actualmente estamos traballando na redacción dunha entrada informativa sobre a nosa biblioteca tanto na Wikipedia como na Galipedia, da que próximamente teredes noticias.

viernes, 29 de septiembre de 2017

Revistas incluídas no JCR e SJR en base aos departamentos da UDC



Dende esta semana tedes acceso a través da web da biblioteca a listaxes de revistas incluídas na última edición do JCR e SJR e cuxa temática estea relacionada cos departamentos ou áreas de coñecemento da UDC. Podedes acceder a elas a través do Servizo de Apoio á Investigación>Indicadores de calidade de revistas científicas:


Poden ser de gran utilidade para o PDI, xa que este persoal desexa que o seu traballo sexa publicado en revistas que lles proporcione a máxima difusión e visibilidade. A súa consecución constitúe mérito nos procesos de avaliación polas axencias nacionais xa sexa para obter a acreditación cara ó acceso á carreira docente na universidade, para recoñecemento de sexenios, ou avalar proxectos de investigación. Desta forma, os dous recursos principais para localizar revistas de impacto e que se teñen en conta nestes procesos de avaliación son a Web of Science (a través do JCR) e Scopus (co SJR).

Nas listaxes elaboradas, de cada departamento inclúense 4 apartados sempre que sexa posible:
- resultados de revistas españolas en JCR
- resultados de revistas internacionais en JCR
- resultados de revistas españolas en SJR
- resultados de revistas internacionais en SJR
Exemplo:










Hai casos nos que é necesario descender a áreas concretas, como Humanidades ou Letras, pero séguese o mesmo criterio anterior e inclúense as mesmas listaxes de cada unha delas.
Exemplo: