viernes, 19 de enero de 2018

A Biblioteca do Real Consulado da Coruña



A Biblioteca do Real Consulado é a primeira biblioteca pública da Coruña (fúndase en 1803) e actualmente continúa en activo. Na súa orixe tivo un carácter de  ilustración  dos  coruñeses,  aínda que nos nosos días gañouse a súa importancia patrimonial.
Unha singularidade desta biblioteca fronte ao resto das bibliotecas públicas da súa época, con coleccións froito do mecenado ou das diversas desamortizacións, é que a Biblioteca do Real Consulado conta dende un principio cun plan de adquisicións, baseado na Agricultura, Artes, Comercio,  Economía Política e Belas Letras, o que consegue formar unha biblioteca ancorada na Ilustración.

En canto á súa colección, destaca especialmente o seu carácter enciclopédico. Dende o principio a biblioteca beneficiouse  dunha política de donativos con legados de Juana  de Vega ou de Eduardo Pondal, entre outros. Na actualidade, a colección consta de 19.661 títulos de monografías, con obras en varios volumes que suman 1.000 volumes máis (sobre todo enciclopedias), e 449 títulos de publicacións periódicas. Parte dos rexistros bibliográficos da colección están accesíbeis nos catálogos en liña da Rede de Bibliotecas de Galicia e do Catálogo Colectivo  do  Patrimonio  Bibliográfico  de  Galicia. Tamén están accesíbeis catálogos en formato libro, de títulos, materias e libros prohibidos, elaborados no primeiro cuarto do século XIX, que conteñen  os  rexistros  da  colección  orixinal. Este material tan interesante acadou o trato de Ben de Interese Cultural pola Xunta de Galicia.

Entre os seus fondos destacan obras do humanista Aldo Manuzio, o gran editor e impresor italiano do Renacemento. Nesta biblioteca consérvanse catro obras aldinas: unha procede da biblioteca do ilustrado José Cornide Saavedra e as outras pertenceron ao fundador da institución, Pedro Antonio Sánchez Vaamonde, outra gran figura da Ilustración coruñesa. Neste artigo de prensa publicado recentemente pode ampliarse dita información.
Tamén conserva un dos dous exemplares achados da “Tabula Philologica”, unha rareza impresa en 1835 polo italiano Florencio Galli, coa que cría poder cambiar o mundo. Soamente se conservan dous exemplares: un deles na British Library, e outro nesta Biblioteca do Consulado, a onde chegou grazas a Juana de Vega, a súa antiga propietaria, que o legou á institución.
A primeira edición holandesa de El Quijote ou un manuscrito inédito de Quevedo son outros dos valiosos fondos que atesoura. Como podemos ver, trátase dunha biblioteca que agocha un rico patrimonio, e cuxos responsables apuntan que existen na cidade e no seu entorno «valiosos tesouros que por diversas razóns permanecen no olvido».
Para ampliar a información sobre esta biblioteca podedes consultar o artigo A Biblioteca do Consulado da Coruña, publicado en Murguía: revista galega de historia.

viernes, 12 de enero de 2018

A desigualdade de xénero no traballo. Mulleres e bibliotecas

Imaxe: La sombra de una duda, Alfred Hitchcock, 1943.


Comezamos o ano cun post sobre un dos temas que máis notoriedade tivo no pasado ano 2017 e que segue vixente ano tras ano: a desigualdade de xénero no traballo. Comezaremos facendo unha análise xeral para posteriormente centrarnos no ámbito das bibliotecas.
O último informe do Foro Económico Mundial sobre a fenda de xénero, alerta de que tras unha década de progresos lentos pero constantes, este pasado ano varios indicadores de paridade non só se  estancaron senón que empeoraron.
Unha das desigualdades máis persistentes é a salarial. Diferentes estudos constatan que as mulleres reciben menos salario por un traballo de igual valor. Segundo o INE, o salario bruto dos homes en 2016 foi de 2.075 € mensuais, e o das mulleres, de 1.661 €. Ademais, o número de mulleres que gañan menos de 1.000 € é o dobre que o de homes. No que respecta ao número de mulleres activas no mercado laboral é un millón e medio inferior ao de homes no caso de España.
En relación con esta diferenza salarial, destacamos unha nova deste estreado ano: Islandia converteuse no primeiro país en prohibir por lei que os homes poidan cobrar máis que as mulleres en traballos da mesma categoría. Así, tanto ás empresas privadas como ás entidades públicas que conten en plantilla con polo menos 25 traballadores, esixiráselles un certificado de paridade salarial e as que non o obteñan deberán pagar multas.
Como curiosidade citamos que esta semana saíu á luz neste artigo de prensa a esaxerada diferenza salarial entre os dous protagonistas (masculino e feminino) da última película de Ridley Scott. 

Centrándonos no caso concreto do traballo bibliotecario, trátase dunha profesión altamente feminizada. Aínda que ten data de hai uns anos, podemos citar como exemplo un informe no que se aportan datos concretos ao respecto: segundo o Estudio FESABID  sobre  los  profesionales  de  la  información.  Prospectiva  de  una  profesión  en  constante evolución, o 71,9% do persoal empregado en España con ocupación de   arquiveiros,  bibliotecarios  e profesionais  asimilados  ou  de axudantes  de  bibliotecas  e  asimilados son mulleres.
Se consultamos datos de Rebiun, a Biblioteca da UDC conta con 101 persoal bibliotecario segundo estatísticas do 2016 (último ano dispoñible), dos cales 77 son mulleres e 24 homes segundo o actual directorio do persoal das bibliotecas. No que respecta aos cargos directivos, soamente un home ocupa a dirección dunha das bibliotecas de centros, o resto están ocupadas por mulleres.
Para finalizar, se queredes profundizar sobre a feminización da profesión bibliotecaria, recomendámosvos o traballo Mujeres y trabajo: la feminización de la profesión bibliotecaria, de Alba Rodríguez Toajas, no que se remonta ás orixes da profesión bibliotecaria no seu sentido moderno para explicar por qué e como se construíu o estereotipo da bibliotecaria e a súa representación. 

miércoles, 20 de diciembre de 2017

Nadal 2017



Con motivo desta fin de semana de Nadal, achegámosvos a historia dunha das figuras da tradición popular galega relacionada con estas datas, o Apalpador. Acompañamos o post cunha representación gráfica do mesmo, realizada polo artista Leandro Lamas.
A súa orixe vincúlase coas zonas do interior rural de Galicia, concretamente da montaña lucense. Son moitas as persoas máis maiores destes lugares as que lembran a súa figura e cantan as cancións populares que lle adicaban. Algúns exemplos atópanse neste documental con testemuñas sobre esta tradición recollidas en diversas comarcas galegas, estas declaracións dun home de Lugo que lembra a tradición cando era neno ou as palabras desta veciña do Courel.
Estas conversas cos veciños das montañas lucenses recompílanse no libro Teoría de inverno, editado polo colectivo “A Ghentalha do Pichel” e considerado o primeiro estudo en profundidade da figura do Apalpador.

Segundo a tradición, o Apalpador baixaba das montañas para "palpar" a barriga dos nenos, comprobar que estaban ben alimentados e deixarlles castañas, alimento dos invernos das montañas galegas dos séculos XIX e XX.  Este personaxe caracterízase polo seu aspecto groso e porque leva productos da terra aos nenos, acompañados de entrañables cancións, repartindo alegría e ilusión.
Durante moitos anos esta tradición caeu no olvido, pero volveu a saír á luz a raíz da publicación do investigador José André López González, que no 2006 publicou na web do Portal Galego da Lingua un traballo sobre a súa existencia. Dito documento pódese consultar na seguinte ligazón

A súa figura comezou a popularizarse como símbolo do anticonsumismo no Nadal e para recuperar os valores da tradición galega. Desta forma, nos últimos anos cada vez son máis as localidades de Galicia que celebran e escenifican nas rúas a visita do Apalpador, recuperando esta figura en cabalgatas ou actividades do Nadal. Por exemplo, na Coruña xa estivo a fin de semana pasada, e nos vindeiros días o fará noutras localidades galegas como Ferrol (o sábado 23 de decembro terá lugar a ruada do Apalpador polos barrios da cidade) ou Pontedeume (onde terá lugar un espectáculo de monicreques inspirado na figura do Apalpador). Esta obra interpretarase tamén noutras vilas galegas que se poden consultar na seguinte ligazón.

lunes, 11 de diciembre de 2017

Os libros electrónicos na Biblioteca da UDC



A semana pasada dedicabamos un post a definir o concepto de libro electrónico e a contextualizar os seus usos na actualidade, facendo unha pequena referencia á colección de libros electrónicos subscrita pola UDC. Sinalábamos que tivo un aumento considerable nos últimos anos, nunha mostra do apoio da universidade aos novos modelos de consumo de información.
Pasamos a continuación a citar ditos recursos, nos que se inclúen tanto coleccións temáticas centradas nunha materia concreta como multidisciplinares, que en conxunto rondan aproximadamente os 89.000 ebooks.

Nas coleccións multidisciplinares temos:

  • Cambridge Core: é unha das incorporacións máis recentes. Contén 76 ebooks da editorial Cambridge University Press. 
  • E-libro. Colección Cátedra: plataforma de ebooks académicos en español. 
  • Ebook Collection (EBSCOhost): libros electrónicos de temática moi variada. 
  • Wiley Online Library: 298 ebooks de Wiley adquiridos utilizando o modelo baseado na evidencia (títulos que máis se utilizaron a partir dos datos de consulta e uso da colección).
Pola súa parte, nas coleccións temáticas contamos con:



Os libros poden consultarse a través de:
No que respecta ao acceso a estos recursos, na maioría dos casos a biblioteca dispón dun número ilimitado de licenzas, é dicir, non hai un límite de usuarios simultáneos, aínda que nalgunhas plataformas como é o caso da Biblioteca Virtual Tirant lo Blanch ou Safari Books Online existe un límite de usuarios simultáneos, especificado en cada un dos recursos.
A maiores destas coleccións, a biblioteca soe contratar algúns recursos baixo a modalidade  de periodos de proba, para coñecer os títulos máis utilizados polos usuarios e así poder seleccionar entre os  miles de títulos que se ofertan, moitas veces difíciles de xestionar.

Nesta sección de libros electrónicos non podemos esquecer unha serie de obras de referencia nas que están incluídas:

- Enciclopedias xerais como a Enciclopedia Multimedia Durvan, a Espasa Universal ou  Mienciclo Hispánica Universal;  e enciclopedias específicas como a Blackwell Encyclopedia of Sociology, a International Encyclopedia of Communication, The Wiley Blackwell Encyclopedia of Family Studies ou The Encyclopedia of Applied Linguistics.
- Dicionarios de idiomas como o Diccionario Slabý/Grossmann español-alemán ou o Oxford  English Dictionary; e diccionarios temáticos como The New Palgrave Dictionary of Economics.