viernes, 9 de agosto de 2019

A Biblioteca da Universidade da Coruña entre 1998 e 2018


No volume 38 da Revista  Galega de Historia Murguía de xullo-decembro 2018 (páxs. 163-170) aparece publicado o artigo A Biblioteca da Universidade da Coruña entre 1998 e 2018, do director da Biblioteca Universitaria da Coruña, Pedro Incio. O presente artigo supón unha revisión e actualización dos datos ofrecidos nunha conferencia pronunciada polo dito autor en 1999, no marco do curso Xestión da información na rede de bibliotecas de Galicia, celebrado pola Fundación Alfredo Brañas, e que pode consultarse no repositorio e-LIS (E-prints in Library and Information Science).

A antedita conferencia analizaba a evolución da biblioteca universitaria, centrándose principalmente na situación das tres universidades de Galicia, recollendo  o esquema en tres etapas proposto por Lluis Anglada en varias das súas publicacións:
·         Das bibliotecas da universidade á biblioteca da universidade: etapa que comeza coa LRU (Ley Orgánica 11/1983, de 25 de agosto, de Reforma Universitaria) e se desenvolve nos anos oitenta do século pasado.
·         Da biblioteca da universidade ao sistema bibliotecario da universidade: etapa marcada pola automatización das bibliotecas universitarias.
·         Última etapa, xa actual no ano 2018, que substitúe o sistema bibliotecario por un servizo de apoio á docencia e á investigación.
Como base para analizar cada unha destas etapas, a conferencia centrábase nos seguintes aspectos fundamentais: o incremento no número de universidades e o cambio na súa xestión que supuxeron as diferentes normativas de reforma universitaria, os procesos de automatización desenvolvidos nas bibliotecas e os proxectos de catálogos colectivos existentes, os orzamentos das mesmas e o crecemento do fondo bibliográfico, así como a dotación de persoal ao longo dos anos.
No artigo de 2018, como xa se mencionou, póñense ao día os datos presentados en 1999 coas últimas estatísticas de REBIUN, a fin de proporcionar unha visión máis actual da biblioteca universitaria hoxe en día, tomando de novo como exemplo a situación das tres bibliotecas universitarias galegas e, en especial, a da Biblioteca Universitaria da Universidade da Coruña, da que se ofrece ademais un anexo cos datos para o ano 2004.
A modo de resume, pódese concluir que o número de universidades foise incrementando de xeito paulatino dende os anos 80 do século pasado, especialmente no eido privado, aínda que na actualidade existe un certo estancamento, con 52 universidades públicas fronte a 32 universidades privadas, a maioría das cales están incluídas na rede de bibliotecas universitarias REBIUN. Paralelamente ao crecemento das institucións universitarias, cos seus correspondentes servizos bibliotecarios, produciuse  un importante despegue nas coleccións bibliográficas, pasando duns 6.000.000 de libros e folletos en 1980 ata os máis de 31 millóns de monografías en papel que recollen as últimas estatísticas de REBIUN, valor que ascende a máis de 54 millóns se se teñen en conta as obras electrónicas. A porcentaxe deste volume correspondente ás bibliotecas universitarias galegas varía arredor do 7% nos últimos anos. Ante isto, hai que salientar que tanto o volume de adquisicións como o gasto en material bibliográfico en Galicia foron decaendo nas últimas décadas con respecto ao total das universidades, pasando dun 11% e un 13% respectivamente en 1998 ata practicamente a metade no 2018. En canto ao persoal, as tres universidades galegas experimentaron unha mellora considerable neste espazo de tempo, non só na dotación numérica, senón tamén na especialización, coa cobertura dos postos por persoal técnico, dende os facultativos ata os auxiliares. En último lugar, e polo que respecta á automatización, xa en 1998 había 60 bibliotecas con case todos os seus procesos automatizados, situación xeneralizada hoxe en día e co futuro aberto ás novas ferramentas de descubrimento.
Para consultar os datos concretos, nuns días poderase consultar o artigo no repositorio e-LIS.

miércoles, 31 de julio de 2019

48ª Feira do Libro na Coruña




Dentro do marco das Festas de María Pita 2019, mañá xoves 1 de agosto ás 13:00h arranca nos Xardíns de Méndez Núñez a 48ª Feira do Libro da Coruña, que se poderá visitar até o domingo 11 baixo o lema "Máis que palabras", en homenaxe a Antón Fraguas. A pregoeira encargada da súa inauguración é Pilar Pallarés, poetisa nada en Culleredo, Premio da Crítica española 2018 por Tempo fósil e Letra E da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega.       
  
Desde o seu comezo en 1966, cando o o xefe do Departamento de Difusión do INLE e os editores e distribuidores da cidade decidiron celebrar a primeira feira, viuse celebrando sen interrupción, no mesmo lugar e polas mesmas datas, aínda que nos seus comezos era bienal. O número de casetas foi variando e nesta edición contamos con 22 librarías da Coruña e doutras localidades,  9 editoriais e con representación tamén das bibliotecas da cidade.
Desde o comezo houbo agasallos para os compradores, para as mulleres, unha rosa, para os homes un cinseiro e para a cativería un cómic. Hoxe gozamos do 10% nas compras e participamos nun sorteo de libros diariamente. Outras curiosidades como a elección da Dulcinea da Feira, muller que destacaba pola súa beleza entre as mulleres que formaban a corte da raíña das festas, foron desaparecendo.
Desde 1974 a feira coincide nas datas coa Feira de Artesanía de Galicia. Jaime Hervada, alcalde naquelas datas sinalaba: “Estamos inaugurando la feria de la cultura, representada por el libro y por la artesanía gallega”.
Dentro da programación, todos os días desenvólvense múltiples actividades para todos os públicos, sinaturas de exemplares, charlas, presentación de libros, obradoiros,  concertos e contacontos. Para isto contamos con dúas carpas, a carpa Luisa Villalta coas actividades dirixidas a adultos e a carpa Xabier P. Docampo, para as actividades infantís. Cabe destacar que o 7 de agosto en horario de mañá haberá actividades que contarán con intérprete de Lingua de Signos Española.
Este ano a feira conta con redes sociais propias en Twitter, Instagram e Facebook.
Tras o seu remate, poderemos seguir gozando de feiras do libro en Galicia: en Viveiro, do día 14 ao 18; en Foz, entre o 22 e o 25; e, finalmente, en Monforte de Lemos, do día 28 ao 31. Nas redes tamén podemos seguir atentos ao seu desenvolvemento. A nivel internacional, o Ministerio de Cultura e Deporte infórmanos das feiras nas que España terá unha participación especial no 2019.

viernes, 19 de julio de 2019

Informe IUNE 2019


A finais de xuño publicouse unha nova edición do Observatorio IUNE (2019, con datos do período comprendido entre 2008 e 2017). En anos anteriores xa recolleramos neste blog os datos das diferentes edicións deste observatorio, o cal analiza a actividade investigadora nas universidades españolas. Nesta entrada analizaremos os datos actuais, para a continuación comparalos co anterior ano.

Lembramos unha prevención que hai que ter en conta para a análise: nalgúns casos, nos últimos anos prodúcese unha diminución de valores, non relacionada cun descenso do impacto senón coa proximidade temporal da produción científica analizada. Un reconto posterior ofrecerá valores comparables.




A seguinte táboa resume a evolución da produción científica da UDC nos diferentes indicadores mediante a evolución dos rankings respectivos:




A comparación dos datos para o informe deste ano e os do ano anterior parecen indicar que a UDC non mellora nos valores obtidos para cada un dos indicadores analizados, con lixeiras baixadas que van de 1 a 8 postos (caso das publicacións no TOP3). Con todo, esta baixada non se pode considerar de todo indicativa, pois como novidade este ano non se tiveron en conta no cálculo as publicacións dos Institutos de Investigación Sanitaria e/o Biomédica (o INIBIC no caso da UDC), xa que se considera que as universidades non son totalmente responsables dos mesmos. Como se pode ver no seguinte cadro, obtido do informe, este feito afectou aos valores de todos os indicadores, os cales experimentaron baixadas substanciais con respecto ao informe do ano 2018:




viernes, 12 de julio de 2019

II Xornadas de Xestión do Patrimonio Bibliográfico




Os días 6 e 7 de xuño de 2019 celebráronse na Facultade de Medicina e Odontoloxía da Universidade de Santiago de Compostela as II Jornadas de Gestión del Patrimonio Bibliográfico, organizadas conxuntamente pola propia universidade e o Grupo de Trabajo de Patrimonio Bibliográfico de REBIUN.

Estas xornadas, inauguradas no ano 2017, tentan ser un foro especializado de debate sobre a xestión das coleccións patrimoniais e especiais en bibliotecas e arquivos, e están abertas a todos aqueles profesionais, investigadores e persoas con interese na xestión do patrimonio bibliográfico.

As xornadas organízanse ao redor de dous bloques temáticos principais: a Xestión da colección e Conservación e restauración. Dentro destes bloques trátanse temas relacionados co tratamento da colección nos seus aspectos básicos (adquisición, catalogación, dixitalización...), ademais de todos aqueles aspectos que teñen que ver coas condicións ambientais dos edificios, a manipulación das obras ou os tratamentos destinados á mellor protección dun material moi sensible. Como novidade, nesta II xornada engadiuse un novo punto no apartado de Xestión da colección: Bibliotecas históricas como apoio ao estudo, a docencia e a investigación.

O programa da xornada amosa o enorme interese que esperta o patrimonio bibliográfico, algo entendible dado o carácter histórico de moitas das universidades españolas e a consecuente presenza nelas de coleccións acumuladas ao longo dos séculos. Por iso, ademais de catro conferencias principais, que daban inicio a cada un dos bloques, foron moi abundantes as comunicacións presentadas, con representación moi nutrida de bibliotecas e arquivos de todo o país.

Dentro das comunicacións pódense destacar as dúas presentadas por membros da Universidade da Coruña.

A doutoranda Mónica Martín Molares, en colaboración con Javier Ruiz Astiz, da Universidade de Navarra, analiza en El Catálogo y Biblioteca Digital de Relaciones de Sucesos: una herramienta para la gestión y conservación del patrimonio bibliográfico os cambios realizados nesta base de datos e biblioteca dixital, que recolle e xestiona a información bibliográfica sobre relaciones de sucesos que foron impresas entre os séculos XVI e XVIII e que se conservan en bibliotecas de todo o mundo.

Pola súa banda, o actual director do Servizo de Biblioteca da universidade, Pedro Incio Piñeiro, presentou a comunicación Inventarios y catálogos en la Biblioteca del Consulado de A Coruña. Esta institución abriu as súas portas na cidade en 1806 por iniciativa do ilustrado Pedro Sánchez e con vocación de biblioteca pública, carácter que conservou ata hai poucas décadas,  acumulando ao longo da súa historia unha rica e ampla colección, entre a que se pode salientar o legado de Juana de Vega ou a primeira edición holandesa de El Quijote. Xa desde ben cedo, observouse nesta biblioteca o seu espírito contemporáneo e innovador, coa obriga de dispoñer de persoal bibliotecario especializado e de instrumentos de descrición da colección, con catálogo de autores e materias, así como un índice de libros prohibidos. Pedro Incio fai un exhaustivo percorrido por estes instrumentos descritivos, o primeiro dos cales data de 1820, e que abrangue dende os libros iniciais ata o máis moderno catálogo automatizado, como xeito de obter unha comprensión da evolución desta biblioteca nos seus 213 anos de existencia.



viernes, 5 de julio de 2019

A Universidade da Coruña no Ranking Nature 2019

A pasada semana publicouse o ranking Nature, que destaca as institucións e os países que dominaron a investigación en ciencias naturais en 2018. As disciplinas científicas representadas son 4: Química, Física, Ciencias da Terra e Medio Ambiente, e Ciencias da Vida. Tamén é importante sinalar que ten en conta as publicacións en 82 revistas científicas de alto impacto elixidas por un grupo independente de investigadores activos. Por isto, e tal e como amosan na web do propio ranking, é importante que os usuarios entendan que os datos baséanse nunha proporción relativamente pequena do total de traballos de investigación, que cobren só as ciencias naturais e que os resultados non están normalizados (é dicir, non reflicten o tamaño do país ou institución, ou o seu resultado xeral de investigación).

No que respecta á Universidade da Coruña, obtivo unha boa posición, aumentando un 28% a súa produción científica respecto ao ano anterior. Dos 198 centros de investigación de España incluídos neste ranking, a UDC atópase no posto 37. Nesta ligazón pódese consultar o ranking de institucións españolas, no que o primeiro lugar está ocupado polo CSIC, seguido do Instituto de Ciencia e Tecnoloxía de Barcelona e, terceiro, a Universidade de Barcelona. En canto as outras dúas universidades galegas, a Universidade de Santiago de Compostela está no posto 8, aumentando un 0,6% a súa produción científica, e a Universidade de Vigo, no posto 42, baixa un 28,4%.

A Química é a disciplina máis representada na UDC, tal e como se amosa nesta gráfica do ranking. En canto á colaboración nacional e internacional da nosa universidade, a primeira está representada cun 12,87% e a segunda cun 87,13%. No primeiro posto das institucións colaboradoras nacionais atópase a Universidade de Santiago de Compostela; a nivel internacional, o CNRS de Francia.

A nivel mundial, o centro de investigación que ocupa o primeiro lugar é a Academia de Ciencias de China, seguido da Universidade de Harvard e o Instituto Max Planck de Alemaña. O primeiro centro español en aparecer nesta listaxe mundial, é o CSIC, no posto 54.
En canto aos países que máis contribuíron aos artigos publicados nas 82 revistas, nesta ligazón pódese consultar o resultado do ranking. Estados Unidos ocupa o primeiro lugar, pero China achégase con moita rapidez, aumentando un 17% a produción respecto ao ano pasado. España ocupa o 11º posto de 50 países, coa Química como disciplina máis representada, seguida da Física.