Seguindo a definición que aporta
a Biblioteca de Cataluña podemos definir a preservación
dixital como a aplicación de técnicas e métodos que permitan garantir que a
información almacenada dixitalmente en calquera tipo de formato, programa,
máquina ou sistema continúe sendo accesible no futuro. Cando se fala de
preservación hai que facelo desde dous perspectivas: tanto da preservación de
documentos analóxicos a través da súa dixitalización como da preservación dos
materiais nados dixitalmente.
É a mediados da década de 1990
cando comezan a realizarse os primeiros pasos de dixitalización en bibliotecas,
que xunto a explosión da información dixital que supuxo a aparición da www, provocou
que as institucións comezaran a investigar técnicas de preservación dixital.
Como sinala Miquel Térmens, a principal
diferenza entre a información dixital e a analóxica no que respecta á súa
conservación é a súa fraxilidade, debido
a que a dixital é fácilmente editable e a que o entorno informático é obsoleto rápidamente.
Son varias as estratexias que se
poden poñer en práctica para asegurar unha adecuada e perdurable preservación.
Adrián Macías recompila as seguintes:
- Migración: é unha das medidas máis utilizadas na actualidade. Consiste
en importar os documentos a novos formatos cuxo uso estea vixente.
- Emulación: trátase da simulación do software orixinal que creou os
documentos co fin de executalos sen necesidade de contar co programa orixinal. Existen
poucas experiencias reais e require de coñecementos informáticos moi avanzados.
- Replicado ou copia de seguridade: adóitase aplicar para evitar a perda
de información sensible ou relevante. Consiste na duplicación de datos
almacenados ante perdas inesperadas.
- Arqueoloxía dixital: técnica especializada na recuperación de
información con gran antigüedade, danada ou con perdas debido a malas prácticas
no que se refire a conservación, almacenaxe ou pola obsolescencia dos sistemas
ou formatos.
Tampouco nos debemos de esquecer dos
metadatos. Consiste en crear datos
vinculados á información para a correcta identificación e descripción dos
documentos. A técnica que prioriza os metadatos é unha das opcións máis importantes e na que as
institucións se mostran máis interesadas.
A IFLA, principal organismo
internacional que representa os intereses dos servizos bibliotecarios, respalda
e promove estratexias de dixitalización, as cales contribúen á preservación de
documentos orixinais ou soportes que se están deteriorando. Afirma que tódalas
iniciativas de bibliotecas dixitais deben comprender plans para a preservación
dixital.
Aproveitamos esta pequena conceptualización
do significado da preservación dixital e a súa relación coas bibliotecas
dixitais para citar algún dos proxectos máis importantes que se realizaron
dende as institucións en materia de dixitalización das coleccións, cuns exemplos
a nivel galego, español e europeo:
- Galiciana: é a biblioteca dixital de Galicia, cuxo principal obxectivo é a dixitalización dos fondos bibliográficos máis relevantes para a nosa comunidade autónoma. Ademáis de fondos propios da Biblioteca de Galicia, nela pódense consultar recursos dixitalizados en institucións culturais tan importantes para Galicia como a Universidade de Santiago de Compostela, o Museo do Pobo Galego ou a Real Academia Galega, entre outros.
-
Hispana: portal de acceso á cultura dixital española que reúne as coleccións dixitais de arquivos, bibliotecas e museos españois. Entre as coleccións que Hispana colleita destacan os repositorios institucionais das universidades españolas, entre eles o RUC, o repositorio institucional da Universidade da Coruña. Inclúe un directorio dos proxectos de dixitalización que se están a facer en España.
-
Europeana: é a biblioteca dixital europea, que reúne contribucións das máis recoñecidas institucións culturais dos Estados membros da Unión Europea. Os seus fondos inclúen libros, películas, pinturas, periódicos, arquivos sonoros, mapas, manuscritos e outros arquivos.
