viernes, 11 de junio de 2021

A xestión do medio ambiente na Universidade da Coruña

Imaxe: OMA


Desde a Universidade da Coruña (UDC) trabállase en diversas accións que nos permiten ser máis respectuosos co medio ambiente como compromiso para avanzar cara a un desenvolvemento sostible.

O centro encargado da coordinación, participación e realización de actuacións ambientais levadas a cabo pola UDC é a Oficina de Medio Ambiente (OMA). As súas funcións sitúanse en dous campos fundamentais: por unha banda, a xestión ambiental e, por outra banda, a implicación e concienciación da comunidade universitaria nas cuestións relacionadas co medio ambiente e a sustentabilidade. Entre as principais actuacións da OMA destacan:

Tamén hai que destacar a incorporación de varios centros da UDC ao programa internacional Green Campus para a preservación do medio ambiente desde a universidade, impulsado pola Foundation for Environmental Education, e xestionado en España pola Asociación de Educación Ambiental e do Consumidor (ADEAC). O obxectivo final é a consecución da Bandeira Verde, que simboliza o cumprimento dunha serie de criterios de sustentabilidade. A UDC sumouse a este programa no ano 2014 e desde entón continúa a sumar centros de participación.

Grazas a este compromiso, a UDC sitúase na posición número 5 a nivel de España e na 65 a nivel internacional segundo o ranking GreenMetric, que proporciona unha clasificación atendendo ás políticas relacionadas co medio ambiente (loita contra o cambio climático mundial, conservación da enerxía e a auga, reciclaxe de residuos…) nas universidades de todo o mundo.

Outro feito de interese é que en 2018 a UDC implantou entre os seus campus de especialización o Campus Sustentabilidade, vinculado co medio ambiente e que impulsa a excelencia no coñecemento para a transición a estilos de vida sustentables que protexan os recursos naturais, freen o cambio climático e promovan o benestar.

Para finalizar, queremos informarvos que como membros da comunidade universitaria da UDC tedes a opción de participar como voluntarios/as ambientais para levar a cabo distintas actividades relacionadas co medio ambiente e contribuír así á protección e preservación do mesmo. É recomendable informarse sobre o programa de actividades nas que se pode participar para elixir aquelas que máis se adapten aos intereses e dispoñibilidade da persoa interesada.

viernes, 4 de junio de 2021

O Plan de Igualdade da Universidade da Coruña. Aportacións dende o Servizo de Biblioteca.

O compromiso da Universidade da Coruña (UDC) coa loita pola consecución da igualdade real e efectiva entre mulleres e homes no ámbito universitario vense amosando dende a posta en funcionamento da Oficina para a Igualdade de Xénero (OIX) en 2007. Este compromiso afianzouse coa posta en marcha do  I Plan de Igualdade da UDC, que abrangueu os anos 2013-2017, e no que se concluíu que aínda seguían existindo desigualdades importantes nos colectivos que conforman a comunidade universitaria da UDC (alumnado, PDI e PAS). Por exemplo, concluíuse que continúa o estereotipo de elección da carreira profesional do estudantado que desemboca na elección da Ciencia e Tecnoloxía nos homes mentres que as áreas de coñecemento das Humanidades e Ciencias Sociais seguen a ser a elección predominante de mulleres.

Actualmente a UDC xa está inmersa no II Plan de Igualdade 2019-2022, que recolle 57 medidas de actuación destinadas a conseguir a integración do principio de igualdade en tódolos eidos da UDC. Algunhas destas medidas son de continuidade, é dicir, xa foron iniciadas no primeiro plan e demostraron a súa eficacia, ou ben non puideron ser completamente desenvolvidas e deben selo neste. Outras medidas son de avance e afondamento, xa que supoñen unha nova liña de traballo respecto ao plan anterior.

No que atinxe ás bibliotecas, este documento contén certas medidas que incumben directamente ás mesmas consistentes, por unha banda, en potenciar a adquisición de fondos sobre temáticas de xénero e, por outra, en darlle maior visibilidade aos traballos académicos e científicos que aborden temáticas de xénero ou que empreguen metodoloxías de investigación que inclúan a perspectiva de xénero.

Ademais, recentemente o Servizo de Biblioteca vén de realizar esta guía sobre feminismo, xénero e igualdade, que pretende contribuír á difusión de recursos sobre feminismo, xénero e igualdade, tanto de carácter xeral (sitios web, revistas, asociacións, etc.) como todo o que se pode aportar dende a UDC e o propio Servizo de Biblioteca sobre estas temáticas.

Outra nova de interese é que este mes a UDC adherirase ao “Manifesto Bibliotecas en Igualdade”, promovido pola Asociación Clásicas y Modernas para o fomento e impulso da igualdade de xénero. Por medio desta adhesión, a UDC comprometerase a revisar os fondos bibliográficos para emendar as ausencias de obras escritas por mulleres, fomentar a investigación sobre temáticas relacionadas coa igualdade de xénero, ou impulsar a cooperación entre bibliotecas para a optimización dunha nova perspectiva que acabe coa brecha de xénero, entre outros.

Ademais do II Plan de Igualdade, a UDC dispón doutras ferramentas fundamentais para a transformación no ámbito da igualdade de xénero: o Protocolo de actuación ante situacións de acoso sexual por razón de sexo, por orientación sexual e identidade ou expresión de xénero na UDC e o Código de conduta para a igualdade de xénero.

No que respecta aos centros ou redes sobre igualdade, a UDC conta con:

- a anteriormente citada OIX, cuxo fin é lograr unha actividade docente e discente, investigadora e laboral máis igualitaria, e que impida calquera manifestación de discriminación por razón de xénero que poida aparecer tanto na UDC como no seu contorno social e cultural.

- o Centro de Estudos de Xénero e Feministas (CEXEF), espazo de investigación de carácter aberto e multidisciplinar, no que teñen cabida todas aquelas persoas que desenvolven liñas investigadoras en materia de xénero e/ou feminismo.

- a Rede para a docencia e investigación con perspectiva de xénero (REDIX), constituída por profesorado e persoal investigador de distintos ámbitos da UDC que perseguen avanzar na calidade e innovación do ensino e a investigación, apostando pola incorporación efectiva do principio de igualdade entre mulleres e homes.

Para finalizar, queremos difundir que os vindeiros días 10 e 11 de xuño celebrarase de maneira virtual a VII Xornada Universitaria Galega en Xénero, organizada polas oficinas de igualdade de xénero das tres universidades galegas. Esta edición centrarase en visibilizar o impacto da actual crise sanitaria, social e económica nos ámbitos da violencia de xénero e da traxectoria investigadora das mulleres, así como a importancia da aposta por unha docencia universitaria con perspectiva de xénero.

viernes, 28 de mayo de 2021

Apoio a persoas con discapacidade na universidade

Esta semana Crue Universidades Españolas presentaba a “Guía de buenas prácticas para la transición, el acceso y la acogida del alumnado con necesidad específica de apoyo educativo en los estudios universitarios”, que ten como obxectivo facilitar o acceso á universidade a estudantado con discapacidade e con necesidade específica de apoio que provén da Educación Secundaria Postobligatoria.

Con motivo desta presentación, imos repasar nesta publicación os servizos e programas que se ofrecen dende a Universidade da Coruña para atender os membros da comunidade universitaria con discapacidade ou outras necesidades específicas.

O servizo encargado de facilitar a plena integración do alumnado, profesorado e PAS que, por razóns físicas, sensoriais, psíquicas ou socioculturais, experimentan dificultades ou barreiras externas a un acceso axeitado, igualitario e proveitoso á vida universitaria é a Unidade Universitaria de Atención á Diversidade (ADI). No caso do alumnado, entre os servizos de apoio que se ofrecen destacan:

- diversas bolsas e axudas económicas

- un titor/a de atención á diversidade

- préstamo de dispositivos adaptados e software accesible

- transporte adaptado, ofertado ao alumnado con dificultades para desprazarse

- intérprete de lingua de signos ao alumnado que o precise

O alumnado que desexe solicitar algunha destas adaptacións atopará máis información e como facelo nesta páxina.

Por outra banda, como proxecto pioneiro dentro do Sistema Universitario Galego, e dos primeiros a nivel nacional, salientamos o programa da Universidade da Coruña Espazo Compartido, programa de formación de dous anos de duración para mellorar as habilidades persoais, sociais e as competencias básicas de mozos/as con discapacidade e que ten como finalidade fomentar a súa empregabilidade e inclusión no mercado laboral. Os principais requisitos para cursar os estudos son ter entre 18 e 30 anos e estar en posesión dun certificado de discapacidade cognitiva. Cada ano o alumnado realiza diversas prácticas: o primeiro realízanse en servizos da  universidade, como conserxería, decanato, administración ou o noso servizo, as bibliotecas; o segundo xa se fan en empresas.

Así, neste programa colaboran varias bibliotecas da nosa universidade para axudalos na medida do posible no desenvolvemento da súa autonomía. Os participantes colaboran en tarefas bibliotecarias básicas e dispares tales como a colocación do material bibliotecario, a montaxe de exposicións, actualización da prensa, etc.  

Para concluír, pódese dicir que aínda que nas últimas décadas avanzouse moito en normas e políticas públicas de inclusión, hai que seguir facendo fincapé en visibilizar e sensibilizar tanto á comunidade universitaria como á poboación en xeral sobre a importancia da inclusión. Neste sentido, a ADI organiza dende hai cinco anos as Xornadas sobre diversidade na universidade, que nas últimas edicións estiveron dedicadas ós espazos inclusivos, á diversidade funcional cognitiva ou ás enfermidades raras.

Como non podía ser doutro xeito, a discapacidade tamén está presente na Axenda 2030 para a consecución dos Obxectivos de Desenvolvemento Sostible. Cinco dos dezasete obxectivos mencionan directamente ás persoas con discapacidade, aínda que tamén se fai referencia ás mesmas en numerosas ocasións a través de expresións como “para todos”, “persoas en situación de vulnerabilidade” ou “acceso universal”, sumado a que a Axenda 2030 ten como principios fundamentais “non deixar a ninguén atrás e garantir os dereitos humanos para todos”.

viernes, 21 de mayo de 2021

Metodoloxía aberta no fluxo de traballo do persoal investigador

A Ciencia Aberta é un movemento que fomenta que as investigacións científicas, metodoloxías e datos obtidos a partir delas poidan ser distribuídas, reutilizadas e accesibles por todos de forma gratuíta e libre. Os seus principios inclúen desde o Acceso Aberto ata Recursos Educativos Abertos, Revisión por Pares Aberta, Metodoloxía Aberta ou Datos Abertos, entre outros.

Nesta publicación centrarémonos en explicar como o persoal investigador pode facer que o seu fluxo de traballo sexa máis aberto, é dicir, na metodoloxía aberta, que fai referencia á apertura dos métodos empregados polos investigadores/as para acadar os resultados científicos de forma que poidan estar dispoñibles publicamente.

A seguinte imaxe recompila as diferentes etapas do fluxo de traballo coas principais accións que poden realizarse en cada unha delas. A continuación, ademais de explicar brevemente cada unha destas etapas da investigación, recoméndase algún recurso ou ferramenta de utilidade para as mesmas.

  • Prepararnesta fase inicial defínese o deseño da investigación, obxectivos do estudo, cronoloxía e metodoloxía que se vai utilizar, así como a organización do equipo ou as colaboracións. Nela poden ser de utilidade ferramentas como Microsoft Planner, que axuda a organizar o traballo en equipo, cunha administración das tarefas moi intuitiva e visual, ou Trello, para xestionar proxectos e organizar tarefas de xeito colaborativo.

  • Descubrir: comprende todo o traballo experimental que persegue a obtención de datos de acordo cos obxectivos establecidos: busca e recollida de información, alertas e recomendacións, anotacións, etc. Para isto último recoméndase Annotation Studio, aplicación web en aberto que permite facer anotacións de documentos electrónicos. Para descubrir información, repositorios como Zenodo ou plataformas como OSF (Open Science Foundation).

  • Analizar: realízase o estudo dos resultados obtidos mediante a extracción de datos, compartir cadernos e fluxos de traballo… Ferramentas como MyExperiment ou Orange serían adecuadas para esta etapa. A primeira é un entorno colaborativo no que os científicos poden publicar os seus fluxos de traballo, compartilos e atopar os de outros. A segunda ofrece aplicacións de gran utilidade para a análise de datos e de texto.
  • Escribir: nesta fase poden ser de utilidade ferramentas como Authorea, sitio web para a edición colaborativa de artigos científicos, ou Overleaf, servizo de LateX colaborativo.
  • Publicar: abrangue dende a selección da revista á que enviar o artigo ata o propio feito de publicar. Para a primeira opción pódese sinalar SciRev como plataforma que axuda a elixir as revistas de cara á publicación grazas ás experiencias doutros/as investigadores/as. Para publicar, a plataforma F1000Research ofrece unha rápida publicación de artigos e outros resultados de investigación con revisión por pares e apoio editorial.
  • Divulgar: nesta fase comunícanse os resultados da investigación para que poida difundirse ao resto da comunidade científica, ben a través da súa publicación en repositorios (entre o que salientamos o da Universidade da Coruña, o RUC), a través de redes e comunidades científicas ou en redes sociais como Twitter.
  • Avaliar: consiste en determinar o impacto dos resultados da investigación a través das diversas métricas alternativas.

Para coñecer máis ferramentas e recursos de cada unha das etapas, recoméndase consultar a páxina Apoio á investigación aberta da web do Servizo de Biblioteca.

viernes, 14 de mayo de 2021

Xela Arias, Letras Galegas 2021


Este ano o Día das Letras Galegas está dedicado á escritora, tradutora, editora e docente Xela Arias (1962-2003). O seu pai, Valentín Arias, foi xerente da editorial Galaxia e presidente da Asociación de Tradutores Galegos, o que sen dúbida lle influíu. En 1980 incorporouse ao equipo de Edicións Xerais, traballando como correctora de estilo e editora. Posteriormente realizou os estudos de Filoloxía Hispánica para converterse en profesora de ensino secundario.

Como poeta, publicou Denuncia do equilibrio (finalista do Premio Losada Diéguez), Tigres como cabalos, Darío a diario (unha reflexión poética dedicada ao seu fillo) e Intempériome (o seu último poemario, editado o mesmo ano da súa morte).

Como tradutora, Xela Arias traduciu ao galego coñecidas obras como El bosque animado, de Fernández Flórez; Dublineses, de James Joyce; ou El último mohicano, de Fenimore Cooper, entre outros, todos eles editados por Xerais.

A súa obra contribuíu á renovación da poesía galega, co tratamento de novos temas e un estilo moi persoal e cualificado de vangardista, sendo precursora do boom literario feminino que se deu na poesía galega nos anos 90.

Entre as numerosas actividades conmemorativas organizadas con motivo deste día destacan as seguintes:

  • O acto central do Día das Letras Galegas celebrará a figura e a obra de Xela Arias dende Vigo, escenario fundamental da vida da homenaxeada, e poderá seguirse en directo dende a web da Real Academia Galega (RAG). Neste Pleno extraordinario da RAG intervirán os/as académicos/as Ana Romaní, Marilar Aleixandre e Manuel Rivas.
  •  Exposición itinerante “Xela Arias. Asinamos ser libres”, que percorrerá once concellos galegos ata final de ano para dar a coñecer ao público a obra e a figura da escritora.
  • “Desordénate coas letras”, programación organizada pola Rede de Bibliotecas Municipais da Coruña e polo Servizo de Normalización Lingüística do Concello da Coruña que inclúe un Escape Room Virtual, recitais ou unha mostra bibliográfica, entre outros.

Ademais destas actividades concretas, a Xunta, a RAG e o Consello da Cultura, en colaboración coa CRTVG e múltiples entidades e empresas, deseñaron un conxunto de propostas no ámbito literario, expositivo, deportivo, musical ou escénico descentralizadas por toda a Comunidade. O programa completo pódese consultar nesta ligazón.

No que respecta á Universidade da Coruña, a Comisión de Normalización Lingüística da Facultade de Filoloxía organizou diversos actos nestas primeiras semanas de maio: unha mesa redonda, unha maratona de lecturas de textos de Xela Arias e un concerto d'A banda da Loba.

Ademais, a Biblioteca de Filoloxía acolle actualmente unha exposición dedicada aos homenaxeados nos Días das Letras Galegas nos anos 2020 (Ricardo Carvalho Calero) e 2021 (Xela Arias). No seu Pinterest se pode consultar a selección de obras expostas sobre esta última.

Outras ligazóns de interese:

Por último, deixámosvos esta ligazón do noso catálogo coas obras que temos de Xela Arias na Biblioteca da UDC.

viernes, 7 de mayo de 2021

Novos acordos transformativos na Universidade da Coruña: Wiley e Elsevier


Hai unhas semanas anunciabámosvos nesta publicación os primeiros acordos transformativos na Universidade da Coruña grazas á sinatura por parte do Consorcio Interuniversitario do Sistema Universitario de Galicia (CISUG) dos acordos coas editoriais Cambridge University Press e Oxford University Press. Esta semana outros dous editores súmanse a este impulso cara a ciencia aberta: Wiley e Elsevier.

Lembrámosvos que para o persoal investigador estes acordos supoñen a posibilidade de publicar sen custo en acceso aberto, estando exento do pago por procesamento do artigo (APC) nestas editoriais.

Ao igual que na anterior ocasión, resumimos na seguinte táboa as principais características dos contratos coas editoriais mencionadas:

 

Wiley

Elsevier

Cobertura do pago

100% das taxas de publicación (APC) nas revistas de acceso aberto híbridas

100% das taxas de publicación (APC) nas revistas híbridas da Freedom Collection; destas revistas están explicitamente excluídas os grupos de revistas de Lancet, Cell, Doyma e Clinics

Nº de APC aos que ten dereito á UDC

Dependerá do fondo establecido para este fin

Dependerá do fondo establecido para este fin. Tamén este fondo aplicará un desconto do 10% nos APC de revistas Gold OA.

Data de aceptación do artigo

Entre o 1/1/2021 e o 31/12/2021

Entre o 1/1/2021 e o 31/12/2021

Tipoloxía documental aceptada

Artigos de investigación primaria, artigos de revisión

Artigos de investigación, artigos de revisión

Revistas nas que se permite a publicación

Listaxe de revistas

Listaxe de revistas

Tipos de licenzas Creative Commons que se poden empregar

CC-BY (preferiblemente)

CC-BY-NC

CC-BY-NC-ND

Un pequeno número de revistas só aceptan as dúas últimas opcións. Por outra banda, algunhas revistas só ofrecen a opción CC-BY se os patrocinadores da investigación impoñen este tipo de licenza.

CC-BY

CC-BY-NC-ND


Ademais das guías de uso para os/as autores/as que proporcionan tanto Wiley como Elsevier, no Servizo de Biblioteca elaboramos a infoguía Os acordos transformativos da UDC, na que se poden consultar con máis detalle os requisitos e compromisos dos/as autores/as para solicitar o pago das APC así como o procedemento de solicitude en ambas editoriais.

Como material complementario, Wiley ofrece na páxina Servizos Wiley para autores recursos para cada unha das etapas do traballo dos/as autores/as, así como suxestións e ferramentas para que o persoal investigador poida promocionar os seus artigos.

Por último, lembrámosvos que ademais destes acordos transformativos, a UDC tamén ten acordos con algúns editores (MDPI, ACS, SCOAP3 e RSC) para obter descontos nas tarifas de publicación de artigos en aberto.

viernes, 30 de abril de 2021

Horizonte Europa

Con motivo da presentación esta semana do portal español do programa Horizonte Europa, dedicamos esta publicación a achegarvos información sobre este novo programa marco de investigación e innovación (I+I) da Unión Europea (UE) para o período 2021-2027, cuxa entrada en vigor está prevista para a segunda mitade de maio.

Horizonte Europa, que substitúe o seu predecesor Horizonte 2020, ten como principal obxectivo alcanzar un impacto científico, tecnolóxico, económico e social dos investimentos da UE en I+I, fortalecendo as súas bases científicas e tecnolóxicas e fomentando a competitividade de todos os Estados Membros. O programa está organizado ao redor de tres piares, como pode observarse na seguinte imaxe:

O piar 1, Ciencia excelente, a través do Consello Europeo de Investigación financiará os mellores proxectos presentados por persoal investigador. Tamén apoiará o desenvolvemento profesional e a formación do persoal investigador a través das actividades de mobilidade internacional do programa  Marie  Sklodowska- Curie, e investirá en mellorar o acceso  ás infraestruturas de investigación.

O piar 2, Desafíos globais e competitividade industrial europea, financiará a investigación no ámbito dos retos sociais e globais (saúde, cambio climático, enerxías renovables…). Tamén incluirá o Centro Común de Investigación (JRC), que asistirá a UE e os gobernos nacionais achegándolles evidencias científicas e soporte técnico.

Por último, o piar 3, Europa innovadora, ten como obxectivo facer de Europa unha potencia pioneira na innovación, apoiando a empresarios, pymes e persoal científico.

Entre as principais novidades de Horizonte Europa con respecto a Horizonte 2020 destacan:

  • Creación do Consello Europeo de Innovación.
  • Creación de cinco novas misións de investigación e innovación enfocadas cara aos retos sociais e destinadas a facer fronte aos problemas que afectan á vida cotiá: loita contra o cancro, adaptación ao cambio climático, obtención de solos sans, limpeza e recuperación dos océanos e cidades intelixentes e climaticamente neutras.
  •  Reforzo da política de ciencia aberta cunha maior apertura:

o   Acceso aberto obrigatorio para as publicacións

o   Plan obrigatorio de xestión de datos para datos FAIR

o   Uso da Nube Europea da Ciencia Aberta (EOSC)

  • Novo enfoque das asociacións: asociacións máis ambiciosas e baseadas en obxectivos coa industria en apoio dos obxectivos políticos da UE.

Outras ligazóns de interese:

- La UE pone en marcha Horizonte Europa, su gran plan de investigación e innovación, no xornal El País.

- Horizonte Europa: la inversión europea en la ciencia (infografías), na web do Parlamento Europeo.

- Xornada de presentación en España de Horizonte Europa: presentacións e gravacións.

viernes, 23 de abril de 2021

Día do Libro 2021


Hoxe 23 de abril conmemórase a celebración do Día do Libro, fixado pola UNESCO dende 1995 nesta data, por coincidir co falecemento de Miguel de Cervantes, William Shakespeare ou Garcilaso de la Vega. Cada ano, xunto con organizacións profesionais do mundo do libro, elixen unha capital mundial do libro: este ano recaeu en Tiflis (Georgia), que propuxo un programa centrado no uso de tecnoloxías modernas como ferramentas poderosas para promover a lectura entre a mocidade.

O cartel elixido este ano polo Ministerio de Cultura y Deporte para conmemorar este día, e que acompaña a esta publicación, céntrase na figura de Francisco Brines, último escritor galardoado co Premio Cervantes, e foi deseñado polo Premio Nacional de Ilustración 2020, Sonia Pulido.

Un ano máis, o Instituto Cervantes está a organizar un programa de actividades na denominada Semana Cervantina, que finaliza hoxe cun programa especial de Radio 3 que durante 13 horas ininterrumpidas (de 7 a 20 h.) estará dedicado ao libro en tódalas súas facetas.

Os museos tamén se unen a esta celebración. Un exemplo son as actividades organizadas polos museos estatais para seguir a través das súas páxinas web e redes sociais. Como detalle neste día, tamén ofrecen a posibilidade de descargar e imprimir marcapáxinas dos diversos museos.

Na nosa comunidade autónoma, Ferrol acolle dende hoxe e ata o domingo a primeira Feira do Libro de Galicia deste 2021, á que acudirán máis de 30 escritores e escritoras. O programa completo pódese consultar na web da Federación de Librarías de Galicia.

As bibliotecas e librarías da Coruña tampouco faltan a esta cita. É o caso da Biblioteca Provincial da Deputación, que ademais de realizar unha felicitación especial en forma de vídeo, tamén fai un pequeno sorteo, ensina algunha xoia do seu fondo e recomenda a obra do galardoado Francisco Brines. Pola súa parte, unha das librarías con máis tradición da cidade, Arenas, celebrará diferentes sesións de firmas de exemplares cos seus autores, ademais de ofrecer un desconto do 10%. A plataforma de comercio online das librarías independentes, todostuslibros.com, ofrece información sobre os libros máis vendidos e recomendacións sobre cómics e libros para todas as idades.

 Outras ligazóns de interese:

- Lecturas viajeras para el Día del Libro, no xornal El País.

- Sant Jordi: 30 recomendaciones para regalar en el Día del Libro, no xornal El Mundo.

- Los mejores títulos de 2021 para celebrar el Día del Libro: presentadores e colaboradores culturais de RTVE recomendan os mellores libros de 2021.

viernes, 16 de abril de 2021

Obxectivos de Desenvolvemento Sostible (ODS) na Universidade da Coruña


En 2015, todos os Estados Membros das Nacións Unidas aprobaron 17 Obxectivos como parte da Axenda 2030 para o Desenvolvemento Sostible, na cal se establece un plan para alcanzar os Obxectivos en 15 anos, é dicir, en 2030. Estes obxectivos incorporan desafíos globais aos que nos enfrontamos día a día en diferentes ámbitos, como a pobreza, a desigualdade, o clima, a degradación ambiental, etc.

A Universidade da Coruña, xunto coas outras universidades galegas, asinou en novembro de 2019 un compromiso público cos ODS fixados na Axenda 2030. Así, diversos centros da UDC como a Oficina de Cooperación y Voluntariado (OCV) (que recolle neste espazo web as accións desenvolvidas) ou a Oficina de Medio Ambiente (OMA), entre outros, traballan con vehemencia neste tema. A OCV tamén promoveu o ano pasado o I Premio UDC a TFG e TFM en cooperación ao desenvolvemento, para estudantado da UDC que presentou o TFM ou TFG en temáticas relacionadas coa cooperación e a educación para o desenvolvemento, así como coa Axenda 2030 e os ODS.

Con anterioridade a este compromiso público, pódese sinalar que xa en 2018 a UDC lanzou o Campus da Sustentabilidade, que impulsa a excelencia no coñecemento para a transición a estilos de vida sustentables que protexan os recursos naturais, freen o cambio climático e promovan o benestar. Ademais, a universidade xa traballaba neste ámbito grazas á incorporación de varios dos seus centros ao programa internacional Green Campus. Grazas a este compromiso, a UDC sitúase na posición número 5 a nivel de España e na 65 a nivel internacional segundo o ranking GreenMetric, cuxo obxectivo é proporcionar unha clasificación atendendo ás políticas relacionadas co medio ambiente (loita contra o cambio climático mundial, conservación da enerxía e a auga, reciclaxe de residuos…) nas universidades de todo o mundo.

No que respecta ás bibliotecas, a IFLA impulsou que se recoñecesen como institucións fundamentais para lograr estes obxectivos, pois o acceso á información foi recoñecido no Obxectivo 16. A cultura e as TIC tamén foron incluídas nos ODS, ao igual que a alfabetización universal, que é recoñecida na visión da Axenda 2030. No documento “Acceso y oportunidades para todos: cómo contribuyen las bibliotecas a la Agenda 2030 de las Naciones Unidas” pódense consultar diversas accións levadas a cabo por bibliotecas a nivel internacional para contribuír ao logro de cada un dos Obxectivos.

En España, nas conclusións da XXVI Asamblea Anual de REBIUN, no punto 5, establécese que REBIUN promoverá la difusión de la Agenda 2030 y, dentro de su ámbito de acción, emprenderá acciones encaminadas a favorecer el logro de los objetivos y metas de desarrollo sostenible”. Pola súa banda, o Consejo de Cooperación Bibliotecaria creou o grupo de traballo “Bibliotecas y Agenda 2030” para traballar no papel das bibliotecas como aliadas para a consecución dos obxectivos do desenvolvemento sostible. 

En canto ao Servizo de Biblioteca da UDC, na actualidade está a traballar para contribuír a un mundo máis sostible e xusto, que se irá facendo visible nos seus centros e na súa páxina web con diversas iniciativas, entre elas, a elaboración dunha guía para contribuír á difusión dos ODS e crear unha maior concienciación entre a comunidade universitaria sobre a importancia dos mesmos.

Para finalizar, deixámosvos esta ligazón aos fondos sobre desenvolvemento sostible no catálogo da Biblioteca de UDC.


viernes, 9 de abril de 2021

Open Research Europe: a nova plataforma de ciencia aberta da Comisión Europea

Hai unhas semanas lanzouse oficialmente Open Research Europe, a plataforma de ciencia aberta da Comisión Europea xestionada por F1000 que presentará os resultados das investigacións financiadas por Horizonte Europa, o programa de investigación e innovación da Unión Europea para 2021-2027, e polo seu predecesor, Horizonte 2020.

A plataforma facilita aos beneficiarios destes programas o cumprimento dos termos de acceso aberto do seu financiamento e ofrece ao persoal investigador un lugar de publicación para compartir os seus resultados rapidamente e facilitar un debate de investigación aberto e construtivo.

Trátase dun servizo opcional para que poidan cumprir o requisito de ofrecer de forma inmediata un acceso aberto ás súas investigacións sen que lles supoña ningún custo. Na actualidade xa conta con 40 documentos científicos de diversos campos de investigación que se atopan a disposición da comunidade científica para a súa consulta e revisión.

Para explicar o proceso de publicación, é moi ilustrativa esta imaxe que ofreccen na propia plataforma e que esmiuzaremos a continuación:


  • Envío de artigos: realízase a través dun sistema de presentación dunha soa páxina. O equipo editorial interno leva a cabo unha serie de controis previos á publicación para garantir que se cumpran todas as políticas e pautas éticas.
  • Publicación e depósito de datos: unha vez que o artigo pasou as verificacións de prepublicación, a versión preprint publícase dentro dos 10 días seguintes, o que permite a súa visualización e citación inmediatas.
  • Revisión de artigos: os revisores expertos son seleccionados e invitados, e as súas revisións e nomes publícanse xunto co artigo, as respostas dos autores e os comentarios dos usuarios rexistrados, facilitando así o diálogo aberto.
  • Envío a indexadores e repositorios: os artigos que pasan a revisión por pares envíanse ás principais bases de datos e repositorios de indexación.

Tal e como pode observarse, algunhas das características destacadas de Open Research Europe son o acceso aberto inmediato, como así esixe Horizonte Europa, así como o envío automático a un repositorio de uso xeral (mentres que Horizonte 2020 permitía reter os documentos entre 6 e 12 meses). A plataforma tamén mostrará métricas a nivel de artigo para coñecer o impacto de cada traballo.

Ademais, Open Research Europe require o depósito dos datos de investigación asociados cos artigos en repositorios certificados, aliñados cos principios FAIR e preferiblemente baixo licenzas CC BY ou CC0. Nesta páxina pódense atopar as directrices sobre este tema.

En definitiva, con este novo portal a Comisión Europea apoia as prácticas relacionadas coa ciencia aberta e promove a transparencia no proceso de publicación.

Máis información:

viernes, 26 de marzo de 2021

Primeiros acordos transformativos na Universidade da Coruña

Esta semana veñen de anunciarse os primeiros acordos transformativos na Universidade da Coruña grazas á sinatura polo Consorcio Interuniversitario do Sistema Universitario de Galicia (CISUG) dos acordos coas editoriais Cambridge University Press e Oxford University Press.

Os acordos transformativos forman parte dos cambios na Ciencia Aberta para desenvolver a investigación científica e supoñen "transformar" o modelo de pago de licenzas por "ler" ao pago por "ler e publicar en acceso aberto", de forma que se paga para que unha institución teña acceso ás revistas dunha editorial e que o custo de subscrición tamén cubra os gastos de procesamento dos artigos (APC) que os autores/as da institución pagarían por normalmente publicar o seu traballo en acceso aberto con esa editorial.

Con estes acordos, as institucións pretenden, ademais de contribuír á libre difusión do coñecemento, conter o gasto mediante o pago dun prezo equitativo que permita facer sostible o sistema de comunicación científica.

Para o persoal investigador estes acordos supoñen a posibilidade de publicar sen custo en acceso aberto, estando exento do pago por procesamento do artigo (APC) nestas editoriais. É importante sinalar que o/a autor/a conserva os dereitos sobre as obras e pode protexelas con licenzas Creative Commons.  

Na siguiente táboa recollemos as principais características dos contratos coas editoriais mencionadas:

 

Cambridge University Press

Oxford University Press

Nº de APC aos que ten dereito á UDC

ilimitado

7

Data de aceptación do artigo

Entre o 1/1/2021 e o 31/12/2021

Entre o 1/1/2021 e o 31/12/2021

Tipoloxía documental aceptada

Artigos de investigación, artigos de revisión, actas de congresos

Artigos de investigación, artigos de revisión, actas de congresos

Revistas nas que se permite a publicación

"Fully OA" e "Híbridas" (Listaxe de revistas)

"Fully OA" e "Híbridas" (Listaxe de revistas)

Tipos de licenzas Creative Commons que se poden empregar

CC-BY

CC-BY-NC-SA

CC-BY-NC-ND

CC-BY

CC-BY-NC

CC-BY-NC-ND


No Servizo de Biblioteca elaboramos a infoguía Os acordos transformativos da UDC, na que se poden consultar con máis detalle os requisitos e compromisos dos/as autores/as para solicitar o pago das APC así como o procedemento de solicitude en ambas editoriais.

Ademais destes acordos que afectan directamente á UDC, tamén queremos salientar que dende hai meses a CRUE está a levar a cabo negociacións a escala nacional coas editoriais Elsevier, Wiley, Springer e ACS para alcanzar acordos transformativos para todas as universidades españolas. Precisamente onte anunciouse que CRUE e o CSIC asinaron un acordo con Elsevier para publicar en acceso aberto artigos de investigadores das universidades españolas e do CSIC que fosen aceptados a partir do 1 de xaneiro de 2021.

Por último, lembrámosvos que ademais destes acordos transformativos, a UDC tamén ten acordos con algúns editores (MDPI, ACS, SCOAP3 e RSC) para obter descontos nas tarifas de publicación de artigos en aberto.

miércoles, 17 de marzo de 2021

Como acceder á colección electrónica da biblioteca

O Servizo de biblioteca da Universidade da Coruña ofrece dentro da súa colección de recursos de información unha morea de recursos de acceso electrónico, que se dividen en bases de datos, revistas electrónicas e libros electrónicos. Para acceder aos mesmos, é imprescindible que sempre realicedes o acceso dende a páxina web da biblioteca para garantir que este funcione correctamente.

Tamén queremos lembrarvos que desde fóra dos espazos universitarios é posible consultar os recursos electrónicos contratados pola biblioteca. Soamente tedes que autenticarvos como membros da comunidade universitaria desde esta páxina da web da biblioteca, identificándovos coas vosas credenciais persoais da UDC (usuario e contrasinal). Tedes dispoñibles tanto un vídeo como unha pequena guía para consultar o proceso.

Todos estes recursos, mercados ou subscritos pola Biblioteca, poden ser consultados de diferentes xeitos:

Catálogo da biblioteca

Os recursos electrónicos poden ser localizados polo xeral no catálogo da biblioteca a través da opción Busca en: Recursos en liña.

No despregable existen varias opcións de busca: por palabra clave (recomendado cando non se coñecen títulos concretos ou autores), título, autor, materia, etc. Neste vídeo pódese ver o proceso de como buscar e consultar os recursos electrónicos no catálogo. Dentro do rexistro concreto atoparase unha ligazón de acceso á base de datos ou ao texto completo das revistas e libros electrónicos.

Páxina web da Biblioteca

Na sección de Recursos de información da páxina web da biblioteca pódese acceder tamén aos recursos electrónicos contratados, amais doutros recursos libres en formato electrónico.

  • Bases de datos: o acceso ás bases de datos realízase sempre ao portal do seu provedor. Só é necesario premer no nome de cada base de datos para acceder.
  • Libros electrónicos: para a maioría dos libros electrónicos ofrécense tres tipos de acceso: a través do catálogo da biblioteca, da web do editor ou de Pórtico (buscador de revistas e libros electrónicos da UDC), que se identifican a través destas iconas:

  • Revistas electrónicas: para a maioría destes recursos ofrécense dous tipos de acceso: a través da web do seu editor ou ben a través de Pórtico (buscador de libros e revistas electrónicas  da UDC). Igual que no caso anterior, atoparedes as iconas ao carón de cada recurso.

O acceso a través da web do editor leva á súa plataforma, onde habitualmente é posible realizar buscas avanzadas, filtrar resultados, etc. Porén, a través deste acceso dáse acceso a todo, tanto ao subscrito pola biblioteca como ao non subscrito, sen a posibilidade na maioría de casos de distinguir uns recursos dos outros.
Pórtico, por outra banda, presenta opcións de busca moito máis limitadas, pero proporciona acceso soamente ao subscrito pola biblioteca.
No caso do acceso a través do catálogo,  debemos sinalar que aínda que moitos recursos se atopan nel, pode haber casos nos que non figuren (libros electrónicos adquiridos mediante o modelo EBS ou determinadas revistas), por iso recomendamos sempre a consulta a maiores en Pórtico.


Cuestións xerais para todos os recursos electrónicos

A iconaque se atopa ao carón de cada recurso é a páxina de información de cada un deles, que proporciona datos como a materia, contido, idioma…, así como guías ou titoriais de uso de cada unha das plataformas.

Algúns recursos electrónicos teñen un acceso institucional a través de RedIris, que permite acceder desde fóra da UDC directamente desde a páxina do recurso (é dicir, non é necesario entrar na páxina da biblioteca previamente). Prémese nunha ligazón co nome de "Acceso institucional" ou "Acceso Shibboleth" e selecciónase a institución á que pertence a persoa usuaria. Deseguido, solicitarase a autenticación coas credenciais da UDC. Nesta Infoguía pódese consultar a listaxe de bases de datos, revistas e libros electrónicos con acceso institucional, acompañada de guías sobre como realizar este acceso.